آموزشگاه سنتور در اسلامشهر

سنتور

روزه های شنبه دو شنبه سه شنبه جمعه

پیشینه : 

سنتور بر پایهٔ بررسی‌ها و پژوهش‌ها یکی از کهن‌ترین سازهای گستره ایران به شمار می‌رود. کهن‌ترین نشا نه ای که از این ساز بر جا مانده، از سنگ‌تراشی‌های آشور و بابلیان (۵۵۹پیش از میلاد) است. در این سنگ‌تراشی‌ها، صف تشریفاتی که به بزرگ داشت آشور بانیپال بر پا شده تراشیده گردیده و سازی که همانندی زیادی به سنتور دستوروزی دارد، در میان آن صف دیده می‌شود.

ابوالحسن علی بن حسین مسعودی (مرگ به سال ۳۴۶ ه.ق) گذشته نگار نامدار و نویسنده نسک مروج‌الذهب در شرح اوضاع موسیقی در زمان ساسانیان، هنگام نام بردن از سازهای متداول موسیقی ساسانی، واژه سنتور (سنطور) را ذکر می‌کند. در کتب کهن و تألیفات ابونصر فارابی و ابن سینا نیز نام سنتور چند بار ذکر شده‌است.

عبدالقادر مراغه‌ای ساز یاطوفان را معرفی کرد که شبیه سنتور دستوروزی بود با این تفاوت که برای هر آواتنها یک تار می‌بستند و با جابجا کردن خرک‌ها، آن را کوک می‌کردند.

نام سنتور در سروده‌ها منوچهری نیز آمده‌است:

کبک ناقوس‌زن و شارک سنتورزَن است فاخته نای‌زَن و بربت شده تنبور زنان

سنتور، سازی کاملاً ایرانی است که برخی ساخت آن را به ابونصر فارابی نسبت می‌دهند که مانند بربت، ساز دیگر ایرانی بعدها به خارج برده‌شد.برخی پژوهشگران بر این باورند که سنتور در زمان‌های بسیار دور از ایران به دیگر کشورهای آسیایی رفته‌ است، چنان که امروزه گونه‌های مشابه این ساز در عراق، ترکیه، سوریه، مصر، پاکستان، هند، تاجیکستان، چین، ویتنام، کره، اوکراین و دیگر کشورهای آسیای میانه و نیز در یونان نواخته می‌شود.

بر پایهٔ اسناد و مدارک، نگارگری‌ها و مینیاتورهای سده‌های پیش، آنچه که ما دستوروزه به نام سنتور در اختیار داریم در واقع سنتوری است که از نزدیک به یکصد و پنجاه سال پیش (زمان قاجار) با شکل و شمایل کنونی خود در اختیار هنرمندان این مرز و بوم قرار دارد. چنان که سنتورهای محمدصادق خان (که نخستین نمونه صوتی ساز سنتور به جا مانده از دوران قاجار متعلق به وی می‌باشد)، حبیب سماع حضور و حبیب سماعی، در ابعاد، شمار خرک و چگونگی ساخت، بسیار نزدیک به سنتور دستوروزی است.

سنتور، یا آنچنان که استاد ابوالحسن خان صبا گاه می‌نوشت: سنطور، در سال‌های پایانی عصر قاجار، سازی تقریباً فراموش شده و رو به نابودی بود. سازهای اصلی، تار، تنبک و کمانچه بودند و دوره قاجار، در واقع «عصر تار» بود. شمار کمی سنتور می‌نواختند و شمار کمتری نیز سنتور می‌ساختند و می‌آموختند.

گسترش در جهان :

با پشتگرمی به سالگذشت آثار پیدا شده گمان این است که این ساز از کلکرو ایران به کشورهای دیگر راه یافته و نام‌های گوناگونی پیدا کرده‌است. سنتور با اندک تفاوتی در شکل ظاهر و با نام‌های گوناگون در شرق و باختر جهان وجود دارد. این ساز را در کشور چین یان کین، در اروپای شرقی دالسی مر، در انگلستان باتر فلای‌ها، در آلمان و اتریش مک پر، در هندوستان سنتور، در کامبوج فی و در آمریکا زیتر می‌نامند که هر کدام دارای وجه تشابهاتی هستند. ساز سنتور در شماری از کشورها مانند ارمنستان و گرجستان نیز رایج هست. همچنین سنتورهای عراقی –هندی- مصری و ترکی که بعضی از آنها حدود ۳۶۰ سیم دارند.

نوازندگی سنتور :

نوازندگی سنتور با دو چوب نازک که به آنها «مضراب» گفته می‌شود، انجام می‌شود. مضراب ها در گذشته بدون نمد بودند ولی اکنون بیش‌تر به مضراب ها نمد می‌چسبانند که باعث نرمتر شدن و کم زنگ تر شدن آوای سنتور می‌شود. در اکثر اوقات، نوازنده باید با هر یک از مضراب ها، نت متفاوتی را اجرا کند (به ویژه در برخی از چهارمضراب ها که بیش‌تر پایه قطعه با دست چپ و ملودی با دست راست اجرا می‌شود). به همین دلیل نوازندگی این ساز علاوه بر چابکی دست‌ها، به تمرکز ذهن نیز نیاز دارد که تنها با آزمون فراوان بدست می‌آید.

سنتور سازی است که اگر نوازنده بر آن چیره شود، می‌تواند با آن کارهای زیبا و ماندگاری بیافریند. این ساز به خوبی توانایی تکنوازی و همنوازی را دارا می‌باشد.

سوالات متداول

. به سنتور علاقه دارم، از کجا باید شروع کنم؟

با کسب اطلاعات از دانشنامه سنتور، اساتید و نوازندگان سنتور و پیگیری روند آموزش.

۲٫ آیا امکان یادگیری بصورت خودآموز و آنلاین وجود دارد؟

خیر ، برای آموزش سنتور شما حتماً به استاد احتیاج دارید و کسانی هم که دسترسی به استاد ندارند بهتر است هر دو هفته یا حداکثر سه هفته یک بار به استادی برای رفع اشکال مراجعه کنند. بهترین حالت دیدن استاد هر هفته یک بار است.

۳٫ یادگیری سنتور راحت است ؟

به خاطر کوک بودن سنتور و آسانی صدا درآوردن از این ساز آغاز یادگیری سنتور از دیگر سازهای راحت‌تر است. (به جز سازهای کوبه ای) . ولی یادگیری آن مانند دیگر سازها به تمرین و ممارست احتیاج دارد. و با پیش روی و رسیدن به مراحل بالا یادگیری آن سخت‌تر میشود.

۴٫آیا باید از روش خاصی پیروی کنم؟

خیر، چند متد برای یادگیری سنتور وجود دارد که از آن جمله میتوان به ؛ کتاب دستور سنتور (فرامرز پایور) ، کتاب شیوه سنتورنوازی (پشنگ کامکار) ، ردیف نوازی به روش گوشی .

هر استاد روش مخصوص به خود را دارد ولیکن اطلاع از تمام روشها و انتخاب یکی از آنها عاقلانه تر است. در آخر کسانی که به مراحل استادی میرسند بیشتر روش ها را آموزش میبینند.

۵٫چه سنی برای یادگیری سنتور خوب است؟

از سنی که شاگرد بتواند مضراب به دست بگیرد و تا سنی که بتواند مضراب به دست بگیرد. نه هیچ گاه زود است و نه هیچ موقع دیر.

۶٫آیا یادگیری موسیقی به درس و فعالیت های دیگرم لطمه نمیزند؟

خیر، بسیار کسانی هستند یادگیری موسیقی به درس و دیگر فعالیت هایشان کمک بیشتری کرده است و از نظر روانی آرامش بیشتری برای حضور در عرصه های مختلف کسب کرده اند.

۷٫ به چه چیزهایی نیاز دارم؟

۱٫علاقه ۲٫سنتور ۳٫مضراب ۴٫کتاب ۵٫دفتر نت ۶٫نوار سنتور ۷٫آچار کوک ۸٫سیم سنتور ۹٫تمرین ۱۰٫استاد دلسوز

۸٫ ساز خود را چه وقت و از کجا تهیه کنم؟

ساز خود را از جلسه دوم به بعد و با مشورت استاد خود تهیه کنید. برای خرید ساز حتماً با کسانی که با آن آشنایی دارند مشورت کنید.